Odpady wielkogabarytowe: co to jest i jak je oddać
Odpady wielkogabarytowe to rzeczy z domu, które przez rozmiar lub wagę nie mieszczą się w zwykłym pojemniku: szafy, kanapy, materace, wykładziny, rowery, duże zabawki. Gruz, armatura łazienkowa, opony i części samochodowe do nich nie należą, a sprzęt elektryczny w wielu gminach zbiera się osobno. Gabaryty oddasz bezpłatnie w ramach opłaty śmieciowej: na wystawce według harmonogramu, do kontenera na osiedlu albo w PSZOK.
Gabaryt, czyli to, co nie zmieści się do pojemnika
Prosta definicja brzmi tak: odpad z gospodarstwa domowego, który jest za duży albo za ciężki na zwykły kosz.
Co dokładnie odbierają, opisują gminy w regulaminach i informacjach dla mieszkańców, a listy potrafią się różnić. Wrocław wymienia jako gabaryty meble, płyty pilśniowe i MDF, rowery, wózki, duże zabawki bez elektroniki, meble ogrodowe, materace, wykładziny, suszarkę na pranie i deskę do prasowania. To dobry przykład, bo pokazuje, że gabaryt nie musi być ciężki. Deska do prasowania waży kilka kilogramów, ale do pojemnika na zmieszane jej nie wciśniesz.
W praktyce do gabarytów trafia głównie to, co zostaje po wymianie umeblowania. Wersalka po dziadkach, meblościanka z lat osiemdziesiątych rozkręcona na płyty, stary materac z dziecięcego łóżka, zwinięty dywan z przedpokoju. Do tego krzesła, stoliki, fotele, regały z piwnicy i plastikowe meble z balkonu.
Ważne jest pochodzenie. Gabaryty zbierane w ramach opłaty śmieciowej to odpady z domu. Jeśli wymieniasz meble w biurze albo w lokalu usługowym, gminna zbiórka nie jest dla ciebie, a odpady z działalności oddaje się firmie odbierającej je na podstawie osobnej umowy.
Rzeczy, które tylko udają gabaryty
Najwięcej nieodebranych stert pod blokami bierze się z tego, że ktoś dorzucił do mebli rzeczy z innej kategorii.
Gruz i odpady z remontu to klasyczny przykład. Wrocław wyklucza z kontenerów na gabaryty odpady poremontowe, a zwłaszcza gruz i armaturę łazienkową. Stara umywalka czy sedes wyglądają na dużą rzecz z domu, ale to ceramika budowlana, którą oddaje się do PSZOK, zwykle w limicie ustalonym przez gminę.
Opony i części samochodowe też nie są gabarytem. Związek Międzygminny SELEKT, który organizuje zbiórki gabarytów w kilku gminach Wielkopolski, wymienia wśród rzeczy, których firma nie odbierze, odpady budowlane i rozbiórkowe razem z gruzem i rurami PCV, części samochodowe, opony oraz lampy fluorescencyjne i inne odpady z rtęcią. Odsyła z nimi do PSZOK.
Z AGD i RTV jest najwięcej zamieszania, bo zasady różnią się między gminami. W ogłoszeniu SELEKT zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny można wystawić w czasie tej samej zbiórki co meble. Wrocław z kolei wymienia elektroodpady wśród rzeczy, których do kontenera na gabaryty wrzucać nie wolno. Lodówka, pralka czy telewizor mają więc swoją drogę i zanim je wystawisz, sprawdź harmonogram swojej gminy.
- gruz, płytki, umywalki, sedesy i inne odpady z remontu
- opony samochodowe i motocyklowe
- części samochodowe: zderzaki, lusterka, kołpaki
- świetlówki i inne odpady z rtęcią
- farby, oleje i inne odpady niebezpieczne
- zużyty sprzęt elektryczny, jeśli gmina zbiera go osobno
Jak gminy zbierają gabaryty
Większość gmin łączy dwie drogi: odbiór spod domu w ustalonym terminie i bezpłatny PSZOK przez cały rok.
W zabudowie jednorodzinnej najczęstsza jest wystawka. Gmina ogłasza termin, a w dniu odbioru wystawiasz gabaryty przed posesję. SELEKT zaznacza, że firmy wywozowe nie przejeżdżają ponownie, więc rzeczy wystawione po przejeździe śmieciarki zostają na chodniku do następnej zbiórki. Częstotliwość zależy od gminy, czasem to kilka razy w roku, czasem częściej.
W blokach gabaryty zwykle odstawia się do altany śmietnikowej w terminie z harmonogramu albo do kontenera podstawionego na osiedlu. Wrocław opisuje, że kontenery na gabaryty stoją w wyznaczonych miejscach zazwyczaj około trzech dni, a wykonawca ma obowiązek zabrać również to, co nie zmieściło się do środka. W zabudowie jednorodzinnej Wrocław organizuje objazdową zbiórkę dla wybranych dzielnic. Miasto przypomina też, że zostawianie gabarytów poza kontenerem, gdy nie ma zbiórki, jest nielegalne.
Trzecia droga to PSZOK, czynny przez cały rok. Tu nie czekasz na termin, ale meble musisz dowieźć sam. Regulamin PSZOK w Murowanej Goślinie wymaga, żeby meble i inne gabaryty były opróżnione z zawartości i nie zawierały innych odpadów. Pracownicy pomagają przy załadunku do kontenera rzeczy, których mieszkaniec nie da rady podnieść sam, ale to zapis z jednego regulaminu, a nie reguła wszędzie. We Wrocławiu obsługa nie rozładowuje aut.
Harmonogram odbioru gabarytów znajdziesz zwykle w tym samym miejscu co terminy odbioru pozostałych odpadów: na stronie urzędu gminy, w aplikacji operatora albo na kartce wywieszonej przez zarządcę na klatce schodowej. W blokach wspólnota lub spółdzielnia często sama wie najlepiej, kiedy przyjedzie auto, więc jeden telefon do administracji oszczędza zgadywania. Jeśli mieszkasz w domu, zapisz terminy w kalendarzu na cały rok, bo przegapienie jednej zbiórki oznacza czasem kilka miesięcy ze szafą w garażu.
Meble na wystawkę: przygotowanie krok po kroku
Dobrze przygotowany gabaryt zajmuje mniej miejsca, nikogo nie kaleczy i znika przy pierwszym przejeździe.
Zacznij od opróżnienia. Szuflady komody, pojemnik pod wersalką, półki w meblościance. W starych meblach zawsze coś się znajdzie: dokumenty, zdjęcia, czasem biżuteria wsunięta za szufladę. Sprawdź to w domu, bo na chodniku ktoś zrobi to za ciebie.
Potem rozmontuj, co się da. Wrocław wprost prosi mieszkańców o rozkręcanie mebli przed oddaniem. Szafa rozłożona na płyty zajmuje ułamek miejsca, łatwiej ją znieść po schodach i nie blokuje przejścia w altanie. Śrubki i okucia wrzuć do zakręcanego słoika albo woreczka i zostaw z płytami.
Szkło traktuj osobno. Szyby z witryny i lustro z drzwi szafy wyjmij przed wyniesieniem, owiń kartonem albo starym kocem i oklej taśmą. Rozbite szkło na chodniku to zagrożenie dla przechodniów i dla ekipy, która ładuje auto.
Na koniec wystaw wszystko w dniu zbiórki albo wieczór wcześniej, jeśli harmonogram na to pozwala, i tak, żeby nie zastawiać chodnika, wjazdu ani drzwi do klatki. Materac i wykładzinę zwiń i zwiąż sznurkiem. Gdy pada, połóż je pod daszkiem altany, bo mokry materac waży kilka razy więcej.
Zanim coś stanie się odpadem, sprawdź, czy ktoś tego nie chce
Spora część mebli wystawianych przy śmietnikach nadaje się jeszcze do używania, tylko nikt nie dał im szansy.
Solidna dębowa komoda, stół na metalowych nogach, regał z litego drewna czy fotel, któremu wystarczy nowe obicie, to rzeczy, których szukają ludzie urządzający pierwsze mieszkanie albo działkę. Ogłoszenie z oddaniem za darmo w lokalnej grupie sąsiedzkiej czy na portalu ogłoszeniowym często kończy się odbiorem jeszcze tego samego dnia. Kto przyjedzie, ten sam znosi i wiezie, a ty nie czekasz na harmonogram.
Działa to zwłaszcza z meblami z litego drewna i rzeczami w dobrym stanie. Gorzej z meblościankami z płyty wiórowej, rozklekotanymi szafami z lat dziewięćdziesiątych i materacami, których nikt nie weźmie z drugiej ręki z oczywistych powodów. Te od razu kieruj na wystawkę albo do PSZOK.
Przy dużych porządkach dobrze sprawdza się prosty podział jeszcze przed noszeniem: rzeczy do oddania ludziom, gabaryty, elektrosprzęt i drobne odpady do pojemników. Trzy kupki zamiast jednej oszczędzają potem sporo nerwów, bo każda trafia gdzie indziej i w innym terminie.
Gdy terminu wystawki nie da się przeczekać
Gminna zbiórka działa dobrze przy jednej szafie, gorzej przy całym mieszkaniu do oddania w tym tygodniu.
Najczęstsze sytuacje, w których ludzie dzwonią po prywatny odbiór gabarytów, wyglądają podobnie. Następna wystawka jest za dwa miesiące, a klucze trzeba oddać w piątek. Mieszkanie jest na czwartym piętrze bez windy i nie ma kto znieść wersalki. Mebli jest tyle, że zasłoniłyby całą altanę śmietnikową. Albo po prostu nie ma auta, żeby dowieźć coś do PSZOK.
Odbieramy gabaryty z mieszkań, domów, piwnic i komórek. Wynosimy je, rozkręcamy na miejscu, jeśli nie przechodzą przez drzwi, i wywozimy. Osobno odbieramy AGD i RTV, czyli lodówki, pralki, kuchenki i telewizory. Gazu nie odłączamy, więc kuchenkę gazową musi wcześniej odłączyć uprawniony instalator.
Przed wyceną przyda się kilka informacji: lista większych mebli, piętro i winda, czy auto podjedzie pod klatkę, czy coś trzeba rozmontować. Wystarczą zdjęcia z telefonu. Cena zależy od ilości i wielkości rzeczy, czasu noszenia oraz odległości, a sam wywóz to tylko jej część.